Czy poker to sport? Kompleksowa analiza definicji, prawa i argumentów

Pytanie pozornie proste, ale odpowiedź wcale nie jest oczywista. Czy poker — gra karciana, w której liczy się blef, matematyka i stalowe nerwy — może być uznawany za sport? W salach pokerowych na całym świecie toczy się od lat zażarta dyskusja. Z jednej strony mamy międzynarodowe turnieje o milionowe puli, profesjonalnych zawodników i telewizyjne transmisje. Z drugiej — restrykcyjne przepisy hazardowe i argumenty o dominującej roli przypadku. W tym artykule przeanalizuję wszystkie aspekty tej debaty: od definicji sportu, przez stanowiska prawne, po wypowiedzi ekspertów i praktykę międzynarodową.

Czym jest sport — definicje i kryteria

Zanim odpowiemy na pytanie, czy poker to sport, musimy ustalić, czym właściwie sport jest. Tradycyjna definicja kojarzy sport z aktywnością fizyczną — bieganiem, skakaniem, rzucaniem. Ale już współczesne rozumienie sportu jest znacznie szersze.

Według Międzynarodowego Stowarzyszenia Federacji Sportowych (SportAccord), sport to dyscyplina, która spełnia następujące kryteria:

• zawiera element rywalizacji,
• nie opiera się na przypadku jako decydującym elemencie przeważającym nad umiejętnościami,
• nie powoduje nieproporcjonalnego ryzyka dla zdrowia uczestników,
• nie krzywdzi żywych istot,
• nie opiera się na sprzęcie dostarczanym przez jednego dostawcę.

Zwraca uwagę drugi punkt — przypadek nie może być decydującym elementem przeważającym nad umiejętnościami. To właśnie wokół tego kryterium toczy się główny spór o poker.

W XXI wieku definicja sportu ewoluowała. Coraz częściej za sport uznaje się również:

• szachy — gra umysłowa uznawana przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski,
• brydż sportowy — gra karciana, w której wyeliminowano element losowości,
• e-sport — rywalizacja w grach komputerowych,
• dart, snooker, curling — dyscypliny, które nie wymagają intensywnego wysiłku fizycznego, ale są powszechnie uznawane za sport.

Jeśli szachy i brydż są sportami, to dlaczego nie poker? To główny argument zwolenników uznania pokera za dyscyplinę sportową.

Poker sportowy vs poker hazardowy — kluczowe rozróżnienie

W debacie o status pokera kluczowe jest rozróżnienie między dwoma wariantami gry.

Tradycyjny poker (cash game) — gracze grają o prawdziwe pieniądze, mogą w każdej chwili dołożyć do stawki lub wyjść z gry. To właśnie ta forma budzi skojarzenia z hazardem i kasynami.

Poker sportowy (duplicate poker / match poker) — to odmiana opracowana przez Międzynarodową Federację Pokera (IFP), która ma eliminować element losowości i pozwolić na ocenę czystych umiejętności zawodników. Koncepcja została zapożyczona z brydża sportowego.

W pokerze sportowym zawodnicy rywalizują przy takich samych rozdaniach — to, co dla jednego gracza jest szczęściem, dla drugiego również. W ten sposób umiejętności graczy wychodzą na pierwszy plan, a przypadek zostaje zneutralizowany.

Paweł Abramczuk, prezes Polskiej Federacji Pokera Sportowego, tłumaczy: «Nasza dyscyplina jest w takim samym stopniu grą hazardową jak skoki narciarskie. Hazardem jest gra, w której wynik zależy od przypadku, ale w takim rozumieniu mogłyby nim być też skoki narciarskie, gdzie rezultat zależy od tego, jak zawieje wiatr».

W pokerze turniejowym, w wariancie Texas Hold’em, liczą się przede wszystkim umiejętności analitycznego myślenia w długim okresie. «On nie ma nic wspólnego z polskim pokerem pięciokartowym, a na zachodzie uznany jest za dyscyplinę sportu» — dodaje Abramczuk.

Status prawny pokera w Polsce

Tu sprawa jest boleśnie jasna dla polskich pokerzystów. Według polskiego prawa poker to hazard. Punkt.

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych zalicza pokera do kategorii gier losowych, obok ruletki czy blackjacka. Jacek Kapica, wiceminister finansów i szef Służby Celnej, wielokrotnie podkreślał, że «z punktu widzenia formalnego nie istnieje taka dyscyplina jak poker sportowy».

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę Polskiej Federacji Pokera Sportowego, uznał, że gra w pokera Texas Hold’em jest grą losową w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

Co to oznacza w praktyce?

• Poker może być organizowany wyłącznie w kasynach gry — na podstawie zezwolenia Ministra Finansów,
• Organizacja turnieju pokerowego poza kasynem jest nielegalna,
• Poker online na pieniądze jest w Polsce zakazany (z wyjątkiem Total Casino),
• Nawet «treningi» Polskiej Federacji Pokera Sportowego odbywają się w szarej strefie.

Minister Kapica tłumaczy to względami społecznymi: «Zakazując gry w pokera przez internet w Polsce, chronimy ludzi przed uzależnieniami, chronimy nieletnich. Zakaz ten realizuje przede wszystkim cel społeczny — ochronę przed uzależnieniami».

Według informacji z 2014 roku, w całej Polsce wydawano rocznie około 20 zezwoleń na organizację turniejów pokera w kasynach. To niewiele — i świadczy o reglamentacyjnym charakterze polskiej polityki hazardowej.

Kapica podkreślał również, że poker nie jest reprezentowany przez międzynarodową organizację sportową, która byłaby członkiem międzynarodowej federacji sportowej działającej w sporcie olimpijskim lub paraolimpijskim.

Międzynarodowe podejście — jak poker traktują inne kraje?

Polska nie jest odosobniona, ale sytuacja w Europie jest zróżnicowana.

Według oświadczenia wiceministra Jacka Kapicy z 2014 roku, poker jest uznawany za grę losową m.in. na:

• Łotwie, Litwie, Węgrzech,
• Portugalii, Szwecji, Belgii, Finlandii,
• Niemczech, Szwajcarii, Chorwacji, Słowenii,
• Republice Czeskiej, Francji.

Z drugiej strony, w niektórych krajach poker sportowy ma lepszą pozycję. We Włoszech termin «poker sportivo» został wprowadzony przez komentatorów (m.in. braci Caressa) właśnie po to, by odróżnić turniejową formę gry od hazardowego pokera cashowego. We Włoszech poker sportowy nie jest kwalifikowany jako gra hazardowa — w turniejach liczy się przede wszystkim umiejętność, a nie przypadek.

Brytyjski regulator hazardu również dopuszcza organizację turniejów pokerowych poza kasynami na podstawie tymczasowych zezwoleń, choć sam poker jest tam traktowany jako hazard.

W Stanach Zjednoczonych sytuacja jest bardzo zróżnicowana stanowo — od całkowitego zakazu, przez legalne kasyna, po uznanie pokera za «grę umiejętności» (skill game) w niektórych jurysdykcjach.

Argumenty za uznaniem pokera za sport

Zwolennicy sportowego statusu pokera przedstawiają kilka mocnych argumentów:

1. Przewaga umiejętności nad przypadkiem w długim okresie

Choć pojedyncze rozdanie ma duży udział losowości, to w długim okresie (wiele rozdań, wiele turniejów) lepsi gracze konsekwentnie wygrywają. To właśnie odróżnia pokera od czysto losowych gier jak ruletka czy automaty. Profesjonalni pokerzyści zarabiają na życie — to nie byłoby możliwe, gdyby wynik zależał wyłącznie od szczęścia.

2. Porównanie z uznanymi sportami umysłowymi

Jeśli szachy i brydż są sportami, to dlaczego nie poker? W szachach też nie ma wysiłku fizycznego, a mimo to dyscyplina jest uznawana. W brydżu sportowym wyeliminowano losowość poprzez rozgrywanie tych samych rozdań — podobnie działa poker sportowy.

3. Oficjalne struktury organizacyjne

Istnieje Międzynarodowa Federacja Pokera (IFP), która od lat zabiega o uznanie pokera za dyscyplinę sportową. Działa również Polska Federacja Pokera Sportowego, która reprezentuje polskich zawodników na arenie międzynarodowej.

4. Profesjonalni zawodnicy i rywalizacja

Poker ma swoje gwiazdy, rankingi, turnieje rangi mistrzowskiej (World Series of Poker, World Poker Tour). Polscy zawodnicy odnoszą sukcesy międzynarodowe — co zdaniem senatora Marka Borowskiego jest absurdem w sytuacji, gdy w kraju nie mogą legalnie trenować.

Argumenty przeciw — dlaczego poker nie jest sportem

Przeciwnicy również mają swoje racje, które trudno zignorować:

1. Dominujący udział przypadku

W przeciwieństwie do szachów czy brydża, w pokerze losowość jest widoczna gołym okiem. Mistrz może odpaść w przedbiegach, bo «karta nie idzie». W prawdziwym sporcie taka sytuacja jest sensacją — w pokerze stanowi normę.

Jak zauważa publicysta tygodnika «Polityka»: «Niezależnie od tego, ile jej jest i jaki ma wpływ na wynik, w żadnej grze umysłowej losowość nie jest tak ewidentna i widoczna, jak w pokerze».

2. Brak uznania MKOl

Międzynarodowy Komitet Olimpijski nie uznaje pokera za sport. To ważny argument instytucjonalny — choć nie wszystkich sportów dotyczy (szachy też nie są olimpijskie, a jednak są sportem).

3. Skojarzenia z hazardem i przestępczością

Poker od zawsze kojarzony jest z kasynami, podziemnymi rozgrywkami, hazardem. Dla wielu osób to wystarczający powód, by nie nazywać go sportem — nawet jeśli istnieje odmiana «sportowa».

4. Brak elementu fizycznego — dyskusyjne, ale istotne dla niektórych

Tradycyjne rozumienie sportu zakłada wysiłek fizyczny. Choć dziś ta definicja jest coraz bardziej rozmyta, dla wielu poker wciąż pozostaje po prostu grą karcianą.

Stanowisko Polskiej Federacji Pokera Sportowego

Polska Federacja Pokera Sportowego od lat walczy o zmianę postrzegania pokera w kraju. Jej prezes, Paweł Abramczuk, podkreśla, że poker turniejowy to przede wszystkim uczciwa rywalizacja między zawodnikami, a nie gra z kasynem. «Nie bawimy się w karty ukryte w rękawach» — mówi.

Federacja stara się skupiać młodych ludzi zainteresowanych sportowym spędzaniem czasu. Niestety — po ostatnich wydarzeniach w Szczecinie, gdzie służby zwróciły uwagę na organizowane przez federację rozgrywki, frekwencja dramatycznie spadła. Ze 100 zarejestrowanych zawodników na turniej przyszło 15. «Tak się boją utraty wolności, aresztowań, utraty miejsc na uczelniach» — opowiada Abramczuk.

Federacja wielokrotnie apelowała do rządu o zmianę przepisów, ale bezskutecznie. Ministerstwo Finansów konsekwentnie odmawia uznania pokera sportowego za odrębną kategorię, argumentując, że «poker to poker, to gra karciana».

Senator Marek Borowski próbował interweniować w 2014 roku, przekonując, że Polskę ośmiesza sytuacja, w której polscy zawodnicy osiągają międzynarodowe sukcesy, ale w kraju nie mogą legalnie grać, bo poker sportowy jest dozwolony tylko w kasynach. Bez skutku.

Czy poker to sport? Próba podsumowania

Po przeanalizowaniu wszystkich argumentów można wyciągnąć kilka wniosków:

• Poker tradycyjny (cash game) — z dominującym elementem stawki pieniężnej i możliwością gry przeciwko kasynu — jest powszechnie uznawany za hazard. Takie stanowisko zajmuje również polskie prawo.
• Poker sportowy (turniejowy, duplicate poker) — ma znacznie więcej cech dyscypliny sportowej: eliminację losowości, rywalizację między zawodnikami, przewagę umiejętności w długim okresie, struktury organizacyjne i międzynarodowe rankingi.

W praktyce odpowiedź na pytanie «czy poker to sport» zależy więc od tego, o jakiej formie pokera mówimy. Wersja turniejowa, szczególnie ta zgodna z wytycznymi IFP, spełnia większość kryteriów sportu umysłowego. Wersja cashowa — już nie.

Niestety, polski ustawodawca nie wprowadza tego rozróżnienia. Dla polskiego prawa poker to poker — i jest hazardem. To powoduje, że legalne trenowanie pokera sportowego w Polsce jest praktycznie niemożliwe, a nawet reprezentanci kraju muszą ćwiczyć poza granicami lub w szarej strefie.

Jak ujął to jeden z publicystów — poker to gra strategiczno-losowa, której nie da się łatwo zaklasyfikować. «W żadnej grze umysłowej losowość nie jest tak ewidentna i widoczna, jak w pokerze» — i to chyba najlepiej oddaje sedno problemu.